Zoek op nachtbril en je krijgt twee totaal verschillende producten door elkaar: een gele bril die belooft dat je 's nachts beter ziet in de auto, en een oranje of rode bril die je 's avonds thuis draagt om beter te slapen. Ze lijken op elkaar, ze heten hetzelfde, en voor de ene is het bewijs mager terwijl de andere juist wel iets doet. Het loont dus om te weten welke je bedoelt.
Belangrijkste punten
- Gele nachtbrillen voor in de auto verbeteren het zicht niet. In een onderzoek van Hwang e.a. (2019) zagen deelnemers met zo'n bril voetgangers niet eerder dan zonder.
- Elke getinte lens haalt licht weg, en 's nachts heb je juist alle licht nodig dat je kunt krijgen.
- De andere nachtbril, oranje of rood voor thuis in de avond, is wel zinvol. Draag die nooit in het verkeer.
In dit artikel
Gratis gids: Master je ritme
Veertien avonden, elke avond een kleine verandering. Onderbouwd met echt onderzoek, geen streng schema.
Download de gratis gidsTwee brillen, één woord
De verwarring is goed te verklaren, want beide brillen hebben gekleurde glazen en beide worden verkocht met het woord nacht erin. Toch doen ze het tegenovergestelde.
- De gele nachtbril, ook wel nachtrijbril: bedoeld voor achter het stuur. De belofte is minder schittering van tegenliggers en scherper zicht in het donker.
- De oranje of rode avondbril, soms slaapbril genoemd: bedoeld voor thuis, in de uren voor het slapen. De bedoeling is niet beter zien, maar minder blauw licht binnenkrijgen zodat je lichaam op tijd aan de nacht begint.
De gele nachtbril voor in de auto
Deze brillen bestaan al decennia en de belofte is hardnekkig. Het onderzoek is minder enthousiast.
In 2019 verscheen in JAMA Ophthalmology een studie waarin tweeëntwintig deelnemers in een rijsimulator nachtelijke situaties reden, met drie verschillende gele nachtbrillen en met een heldere bril, met en zonder felle koplampen van tegenliggers. Gemeten werd hoe snel ze een voetganger opmerkten. De uitkomst: met de gele brillen zagen deelnemers de voetganger niet eerder dan met heldere glazen, en de hinder van koplampschittering werd er evenmin minder van. De onderzoekers concludeerden dat er geen grond is om deze brillen aan te raden.
Eerlijk over de beperkingen: tweeëntwintig deelnemers is een kleine groep en het ging om een simulator, niet om de echte weg. Maar de uitkomst wijst dezelfde kant op als de natuurkunde erachter, en dat maakt het geloofwaardig.
Waarom minder licht 's nachts averechts werkt
Een getinte lens werkt door bepaald licht tegen te houden. Dat is precies het probleem. Overdag heb je licht in overvloed en kan een filter prima, maar in het donker werkt je oog al op de rand van wat het kan. Alles wat je dan wegneemt, ook al is het een deel dat je niet mist qua kleur, gaat af van het totaal dat je netvlies bereikt.
Wat mensen wel ervaren is dat de schittering zachter aanvoelt, en dat klopt ook: minder licht is minder verblinding. Alleen zie je tegelijk de donkere stukken van de weg minder goed, en daar loopt nou net de fietser zonder licht. Dat je je prettiger voelt achter het stuur betekent dus niet dat je meer ziet.
Wat wel helpt bij slecht zicht in het donker
Rij je 's nachts onprettig, dan valt daar wel iets aan te doen, alleen niet met een gekleurde bril.
- Laat je ogen meten. Slechter zien in het donker is vaak het eerste teken dat je sterkte niet meer klopt. Ook staar begint zo, en dat is goed te behandelen.
- Vraag om een ontspiegelende coating. Die vermindert de spiegelingen in je eigen glazen, en dat is een reëel deel van de hinder.
- Maak je voorruit schoon, van binnen ook. Een dun laagje aanslag verandert elke koplamp in een ster. Dit is de goedkoopste winst die er is.
- Kijk niet in de tegenligger. Richt je blik op de rechter wegrand en volg die; je hoeft de tegenligger niet aan te kijken om te weten waar hij is.
- Controleer je eigen koplampen. Verkeerd afgestelde of vergeelde koplampen verlichten minder weg dan je denkt.
De andere nachtbril: oranje of rood voor de avond
Zoek je eigenlijk een bril om beter te slapen, dan is het verhaal anders. Hier gaat het niet om zien maar om het signaal dat licht aan je biologische klok geeft. Je lichaam gebruikt licht in het blauwe en groene gebied om te bepalen of het dag is. Krijgt het dat licht 's avonds nog volop binnen van lampen en schermen, dan stelt het de aanmaak van melatonine uit en begint je nacht later. Dat mechanisme staat uitgelegd in blauw licht in de avond en wat het met je bioritme doet.
Wat gebeurt er als je dat licht wegfiltert? In een onderzoek van Shechter e.a. (2018) droegen mensen met slaapproblemen twee uur voor bedtijd een amberkleurige bril, vergeleken met een neppe controlebril. Ze sliepen gemiddeld ongeveer achtentwintig minuten langer. Geen wonder dus, maar wel een echt effect, en meer dan de meeste slaapmiddeltjes waarmaken.
De vangst zit in de lenskleur. Een heldere of lichtgele lens houdt maar een fractie van het blauwe licht tegen en doet in dit opzicht vrijwel niets. Pas bij oranje kom je rond de achtennegentig procent, en dieprood blokkeert bovendien een deel van het groene licht waar je klok ook op reageert. De volledige vergelijking staat in heldere, gele of rode lens: welke blauwlichtbril doet echt iets.
Nooit achter het stuur
Dit is de belangrijkste zin van dit artikel, juist omdat beide brillen nachtbril heten. Een oranje of rode avondbril hoort nooit in het verkeer. Hij neemt veel licht weg en verandert kleuren, waardoor je rode remlichten en verkeerslichten anders waarneemt. Wat thuis op de bank precies de bedoeling is, is achter het stuur gevaarlijk.
De vuistregel is simpel: gaat het om zien, dan hoort er geen kleur in je glazen. Gaat het om slapen, dan hoort die kleur er juist wel in, en blijf je binnen.
Is je klacht vooral vermoeide ogen overdag achter een scherm, dan zit je in een derde categorie: lees wanneer je echt een beeldschermbril nodig hebt.
Moe, maar om half twaalf nog klaarwakker?
Precies daarvoor maken we onze avondbrillen: Måne, de nachtbril met oranje glazen voor de late avond, Glød, de beeldschermbril met gele glazen voor schermavonden en Sol, de heldere computerbril voor overdag. De eerste batch is bewust klein; wie op de wachtlijst voor onze blauwlichtbrillen staat, kiest als eerste. Bij de lancering geldt de 30 nachten slaapgarantie.
Zet je op de wachtlijstWaar zit jouw slaapprobleem?
Doe de gratis slaaptest en krijg in twee minuten een persoonlijk startpunt.
Start de slaaptestVeelgestelde vragen
Werkt een gele nachtbril voor autorijden?
Het bewijs zegt van niet. In een onderzoek uit 2019 in JAMA Ophthalmology zagen deelnemers met gele nachtbrillen voetgangers niet eerder dan met heldere glazen, en de hinder van koplampen werd er niet minder van. Elke tint haalt bovendien licht weg, en juist in het donker heb je alle licht nodig.
Wat is het verschil tussen een nachtbril en een slaapbril?
Een nachtbril is meestal een gele bril die beter zicht in het donker belooft bij het autorijden. Een slaapbril of avondbril heeft oranje of rode glazen en is bedoeld om thuis in de uren voor het slapen blauw licht tegen te houden. Twee verschillende doelen, twee verschillende brillen.
Mag ik een oranje avondbril in de auto dragen?
Nee. Een oranje of rode lens neemt veel licht weg en verandert kleuren, waardoor je remlichten en verkeerslichten anders waarneemt. Draag hem alleen binnen, in de uren voor je naar bed gaat.
Waarom zie ik 's nachts steeds slechter tijdens het rijden?
Vaak is dat het eerste teken dat je sterkte niet meer klopt, en ook staar begint er nogal eens mee. Laat je ogen meten bij een opticien of optometrist voordat je een gekleurde bril koopt. Een ontspiegelende coating en een schone voorruit helpen daarnaast meer dan welke tint ook.
Helpt een oranje bril echt om beter te slapen?
Er is redelijk bewijs voor. Mensen met slaapproblemen die twee uur voor bed een amberkleurige bril droegen, sliepen gemiddeld ongeveer achtentwintig minuten langer dan met een controlebril. De lenskleur is daarbij bepalend: helder en lichtgeel doen vrijwel niets, oranje en dieprood wel.
