Beeldschermbril: wanneer heb je er echt een nodig?

Een beeldschermbril klinkt als iets wat de computerwinkel erbij verkoopt, maar het is iets heel anders dan een bril met een blauwlichtfilter. En anders dan die filterbrillen is dit er wel eentje waar goed onderzoek achter zit, met bovendien een regel die veel mensen niet kennen: als je er een nodig hebt voor je werk, moet je werkgever meebetalen.

Wat een beeldschermbril precies is

Een beeldschermbril is een bril op sterkte waarvan de glazen zijn ingesteld op de afstand waarop jij naar je scherm kijkt. Dat is meestal zo'n vijftig tot zeventig centimeter. Een gewone leesbril is scherpgesteld op leesafstand, ongeveer dertig tot veertig centimeter, en een bril voor veraf op oneindig. Zit je met een van die twee achter een monitor, dan moet je oog de hele dag bijstellen of ga je onbewust met je hoofd naar voren hangen. Dat is waar de vermoeidheid, de branderige ogen en de nekklachten vandaan komen.

Het gaat dus om een correctie, niet om een filter. Er zit geen laagje op dat iets tegenhoudt; de sterkte zelf is anders.

Beeldschermbril, computerbril, blauwlichtbril: het verschil

Deze drie woorden lopen in webshops flink door elkaar, en dat is geen toeval: het scheelt nogal wat je verkoopt.

• Beeldschermbril: op sterkte, ingesteld op schermafstand. Via de opticien, vaak met een oogmeting erbij. Dit is de medische variant.
• Computerbril: soms hetzelfde als hierboven, maar het woord wordt net zo vaak gebruikt voor een goedkope bril zonder sterkte met alleen een blauwlichtfilter. Vraag dus altijd door wat er precies bedoeld wordt.
• Blauwlichtbril: een filter, geen correctie. Bedoeld om blauw licht tegen te houden, niet om je zicht scherper te maken.

Twijfel je welke van deze drie bij jouw klacht past, dan helpt computerbril of avondbril: welke heb je nodig je in een paar zinnen op weg.

Wanneer heb je er een nodig?

De klachten die op een beeldschermbril wijzen zijn vrij herkenbaar. Je ogen voelen tegen het eind van de middag zwaar of branderig. Letters op je scherm worden even wazig als je opkijkt en terugkijkt. Je merkt dat je naar voren leunt om scherp te zien. Je krijgt hoofdpijn of een stijve nek van dagen waarop je veel achter je scherm zat.

Vanaf een jaar of veertig komt daar iets bij dat iedereen krijgt: het scherpstelvermogen van je oog neemt af. Dat heet presbyopie, in gewoon Nederlands ouderdomsverziendheid. Precies de schermafstand is dan het gebied waar het als eerste gaat knellen. Veel mensen kopen dan een leesbril bij de drogist, merken dat het achter de computer niet lekker werkt, en concluderen dat het aan het scherm ligt.

Belangrijk: het is geen zelfdiagnose. Alleen een oogmeting bij een opticien of optometrist kan vaststellen of een aangepaste sterkte je klacht oplost. Blijven de klachten bestaan of komen ze plotseling op, ga dan langs de huisarts of optometrist, want er zijn ook oogaandoeningen die zo beginnen.

Beeldschermbril-vergoeding: je werkgever moet meebetalen

Dit is het stuk dat de meeste mensen niet weten, en het scheelt zomaar een paar honderd euro.

In het Arbobesluit staat dat je werkgever je de gelegenheid moet geven tot een oogonderzoek als je beeldschermwerk doet. Dat geldt voordat je met dat werk begint, en opnieuw zodra je oogklachten krijgt. Blijkt uit dat onderzoek dat een gewone bril of gewone contactlenzen niet voldoen voor het schermwerk, dan moet de werkgever de speciale voorziening vergoeden. In de praktijk gaat het om mensen die gemiddeld meer dan twee uur per dag achter een scherm zitten.

Let op de volgorde, want daar gaat het vaak mis: eerst het oogonderzoek, dan pas de bril. Koop je zelf een bril en dien je achteraf de bon in, dan kan een werkgever daar onderuit. Zo pak je het aan:

• Meld bij je leidinggevende of bij de arbodienst dat je oogklachten hebt door beeldschermwerk en vraag om het oogonderzoek waar je recht op hebt.
• Laat de meting doen en vraag de opticien om er expliciet bij te zetten dat een gewone bril of lenzen niet volstaan voor de schermafstand.
• Dien die verklaring in bij je werkgever. De vergoeding gaat meestal over de glazen; voor het montuur hanteren werkgevers vaak een maximumbedrag of een eigen leverancier.

Ben je zelfstandige, dan bestaat die verplichting natuurlijk niet, maar de kosten zijn dan wel gewoon zakelijk aftrekbaar.

Doet een blauwlichtfilter hier iets?

Kort antwoord: waarschijnlijk niet voor deze klacht. In 2023 verscheen een grote overzichtsstudie van Cochrane (Singh e.a.), de strengste keurmeester in medisch onderzoek, die zeventien studies naast elkaar legde. De uitkomst voor de gewone heldere filterbrillen was ontnuchterend: waarschijnlijk geen effect op vermoeide ogen door beeldschermwerk.

Dat is precies waarom het onderscheid hierboven zo belangrijk is. Wordt je een "computerbril met blauwlichtfilter" verkocht terwijl jouw probleem een sterkte-probleem is, dan koop je iets dat je klacht niet aanraakt. Het uitgebreide verhaal daarover staat in blauwlichtbril: werkt het echt.

Wat wel helpt tegen vermoeide ogen

Ook zonder nieuwe bril valt er een hoop te winnen, en het kost niets.

• De 20-20-20-gewoonte: kijk elke twintig minuten ongeveer twintig seconden naar iets dat een meter of zes weg is. Je oogspieren ontspannen dan even, en dat is precies wat ze de rest van de dag niet doen.
• Zet je scherm goed: op armlengte, met de bovenrand op ooghoogte of net eronder. Je kijkt dan licht neerwaarts, wat je ogen minder uitdroogt.
• Stem je helderheid af op de kamer: een scherm dat veel feller is dan de omgeving laat je ogen de hele dag knijpen.
• Denk aan knipperen: achter een scherm knipper je aantoonbaar minder, en juist dat maakt ogen droog en branderig.
• Let op droge lucht: airco en verwarming drogen het traanvocht sneller op dan je denkt.

En als je klacht juist 's avonds zit

Er is een klacht die hier vaak mee verward wordt: niet je ogen die moe zijn na een werkdag, maar je hoofd dat 's avonds niet tot rust komt en je slaap die later op gang komt. Dat is een ander probleem met een andere oorzaak. Daar gaat het niet om scherpstellen maar om licht dat je biologische klok wakker houdt, en daar is een filter juist wel op zijn plaats, mits het een serieuze filter is.

Het onderscheid in één zin: overdag scherp kunnen zien is een kwestie van sterkte, 's avonds tot rust komen is een kwestie van lichtkleur. Welke lens daar wat doet staat in heldere, gele of rode lens, en welke bril bij welk moment past lees je op onze pagina over de blauw licht bril. Sta je op het punt er een te kopen, dan helpt waar je op let bij het kopen van een blauwlichtbril je door de keuze heen.

Veelgestelde vragen