Welke bril houdt welk licht tegen

Een blauwlichtbril filtert niet overal evenveel. Heldere lenzen filteren maar een klein deel en een Cochrane-review (2023) concludeert dat heldere filterlenzen weinig tot geen effect hebben op slaap. Gele en oranje lenzen filteren veel meer: bij Fjølea van circa 25,5% (Sol, helder) via 92% (Glød, geel) tot 99,5% (Måne, oranje), gemeten met de methode uit EN ISO 12312-1:2022.

Waarom de kleur van de lens ertoe doet

Blauw licht in de avonduren houdt je langer wakker, doordat het de start van je melatonineaanmaak vertraagt. Dat effect zit vooral in het blauwe en groene deel van het lichtspectrum, ruwweg tussen 400 en 550 nanometer. Hoe donkerder en warmer de tint van een lens, hoe meer van dat gebied wordt tegengehouden. Een lens die nauwelijks getint is, laat het grootste deel van dat licht gewoon door.

Dat is meteen de reden waarom "een blauwlichtbril" als categorie zo weinig zegt. Een heldere bril met een lichte coating en een oranje bril met een diepe tint worden vaak in één adem als "blauwlichtbril" verkocht, terwijl het effect op je avondlicht totaal anders is. Hoe dat er bij andere merken op de Nederlandse markt uitziet, staat in onze vergelijking van Nederlandse blauwlichtbril-merken.

Helder

Een heldere of nauwelijks getinte lens filtert het minst. Bij Fjølea is dat de Sol, met een gemeten filtering van circa 25,5% van het blauwe licht tussen 380 en 500 nanometer. Zo'n lens is prettig om overdag te dragen, achter een scherm, zonder dat je omgeving er anders uitziet.

Een Cochrane-review (Singh e.a., 2023) die meerdere onderzoeken naar blauwlichtfilterende brillenglazen samenvatte, concludeerde dat heldere filterlenzen geen of weinig aantoonbaar effect hebben op slaap. Dat is precies waarom we de Sol niet als avond- of slaapbril verkopen: het is een lichte, overdag-bril, geen vervanger voor een gekleurde avondlens.

Geel

Een gele lens filtert een aanzienlijk deel meer. Bij Fjølea is dat de Glød, met een gemeten filtering van circa 92% in dezelfde band. Amberkleurige lenzen, in de buurt van deze gele tint, zijn ook de lenzen die in het beperkte aantal kleine onderzoeken naar avondbrillen zijn gebruikt. Een van die onderzoeken (Shechter e.a., 2018, 14 deelnemers) mat met een polsmeter gemiddeld 28 minuten meer slaap bij het dragen van een amberbril twee uur voor het slapen gaan, tegenover een heldere placebobril. Klein onderzoek, maar het is wel de kleur waarmee is gemeten, niet een heldere lens.

Oranje

Een oranje lens filtert het meest. Bij Fjølea is dat de Måne, met een gemeten filtering van circa 99,5% in dezelfde band. Dit is de lens voor laat op de avond, wanneer je het felste licht wilt tegenhouden.

Wat de bron van deze cijfers is en wat niet

De percentages hierboven zijn gemeten met de methode uit EN ISO 12312-1:2022. Die norm is oorspronkelijk voor zonnebrillen geschreven.

We zeggen dit erbij omdat vrijwel geen concurrent op de Nederlandse markt een testrapport laat zien bij hun percentage. Zie de vergelijking van Nederlandse blauwlichtbril-merken voor hoe andere merken hierin scoren.

De praktische conclusie

Wil je overdag iets lichters dragen: een heldere lens is prima, maar verwacht er geen effect op je slaap van, dat is ook nooit onderzocht met succes. Wil je 's avonds echt minder blauw licht binnenlaten: kies geel voor de vroege avond of oranje voor laat op de avond. Hoe donkerder de tint, hoe meer er gefilterd wordt en hoe meer je omgeving er anders uit gaat zien.

Sara Peters, gezondheidswetenschapper i.o., oprichter Fjølea